Strips.

Ook in strips komt de kubistische kunst naar voren. We kunnen verschillende manieren onderscheiden.

• tijdens de kubistische periode (1908-1925)
  
  • strips door kubisten gemaakt
  • strips door tegenstanders gemaakt
• tijdens de post-kubistische periode (1925-2000)
• huidige periode
  
  • afbeeldingen van kubistische werken in moderne strips
  • strips over (z.g.) kubisten.

Voorbeelden tijdens de kubistische periode.

In de beginjaren van de ontwikkeling van het kubisme werden in de diverse kranten de werkwijze van de kubisten min of meer belachelijk gemaakt. Soms deden de kubisten daar zelf aan mee. De bovenstaande strip stond op pagina 39 van L'Art Vivant van 15 februari 1925. In de nadagen van het kubisme waren vele volgers op een kubistische manier aan het schilderen. De strip maakte de werkwijze belachelijk.

Daarnaast verschenen er in de diverse satirische bladen strips van verschillende kubisten. Van Louis Marcoussis zijn de bijgaande voorbeelden.

Voorbeeld tijdens de post-kubistische periode.

De kunstenaar Ad Reinhardt (1913-1967), die vooral bekend werd als abstract expressionist en minimalist, tekende in 1946 de nevenstaande strip How to look at a cubist painting. De strip stond in het blad P.M. van 27 januari 1946. Ondanks de titel hebben de striptekeningen weinig met het kubisme te maken. Reinhardt geeft dat ook in de tekst aan, daar hij rechtsboven zegt dat de strip na bestudering iets meer vertelt over surrealisme, abstracte kunst of iets dergelijks.

Onder de tweede tekening staat de tekst: Een kubistische schildering is niet een schilderij of een raampost-gat-in-de-muur, maar een nieuw voorwerp hangend aan de muur en is een vroeg twintigeeuwse omverwerping van het traditioneel idee van tijd en ruimte. Het verkende zijn wereld (1908) vanuit vele relatieve gezichtspunten (later ontwikkeld in abstract schilderen dat laat zien wat lijnen, kleuren en ruimten doen, en betekenen, uit zichzelf).

De bijgaande strip was de eerste van een reeks van 24 stukd How to Look, die tot 5 januari 1947 verscheen in P.M. In 1975 verscheen van de reeks een reprint in het boek The Art Comics and Satires of Ad Reinhardt geschreven door Thomas B. Hess.

Reinhardt, geboren op 24 december 1913, studeerde van 1931 tot 1935 kunstgeschiedenis aan de Columbia University te New York en in de jaren daarna schilderen bij de American Artists School. Ook studeerde hij aan de National Academy of Design en tussen 1946 en 1951 aan de New York University Institue of Fine Arts. Van Reinhardt verschenen in de jaren veertig van de vorige eeuw strips in de kranten The New Masses en P.M. Reinhardt schreef ook over kunst. Hij overleed op 30 augustus 1967 te New York.

Voorbeelden huidige periode.

Tot nu toe heb ik twee strips gevonden waarin een afbeelding van een bekend kubistisch schilderij staat (voorbeeld 1 en 2). Daarnaast staan twee voorbeelden (voorbeeld 3 en 4) van strips die gaan over z.g. kubistische schilders. Voorbeeld 5 laat een humoristische strip zien.

Voorbeeld 1

Het schilderij 'Les Demoiselles d'Avignon' van Pablo Picasso komt twee keer voor in de strip 'Largo Winch' van Philippe Francq en Jean van Hamme, aflevering 11 getiteld 'Golden Gate'.

In nummer 12 van de strip 'Largo Winch', genaamd SHADOW, wordt op de eerste bladzijde een samenvatting gegeven van het vorige deel. De laatste tekening van deze samenvatting laat opnieuw het schilderij 'Les Demoiselles d'Avignon' van Picasso zien.

Voorbeeld 2

Naar het schilderij 'Les Demoiselles d'Avignon' wordt ook verwezen in de strip Het laatste weerzinwekkende avontuur van Frankie Strike, reporter-tekenaar dat staat in 'Achter de schermen van het paradijs' van Boucq. De striptekenaar beleeft een reis om de wereld in 48 avonturen. Hij eindigt tenslotte in Parijs waar hij verdwijnt en een tekenblok achterlaat. Op het tekenblok staat een schets van het schilderij 'Les Demoiselles d'Avignon' waar Frankie Strike deel van uit maakt.

Voorbeeld 3

In de strip Largo Winch wordt het kubistisch werk uitsluitend gebruikt om rijkdom uit te stralen. In de tweede strip speelt het kubistische werk een kleine rol in het verhaal. In de onderstaande strip draait het verhaal om een kubistisch schilder.

In de strip 'Lichtstad' van Ted Benoit uit 1986 komt Ray Banana zijn geschilderde portret in de etalage van een kunsthandel tegen, zonder dat hij daarvoor model heeft gestaan. Na het zoeken in de Moderne Kunst encyclopedie, waar enkele kubisten worden genoemd, valt de naam Zelantius. Het schilderij blijkt gemaakt te zijn door de neo-kubist Reval Zelantius. De biografie vertelt alles over de neo-kubist.

Na allerlei avonturen blijkt Ray Banana een dubbelganger te hebben, n.l. Lamar Duvall met de bijnaam Tyfoon. De aankondiging om doeken van Zelantius te veilen staat in 'La Gazette de l'Hôtel Drouot', het huisorgaan van het veilinghuis Hôtel Drouot. Dit is een verwijzing naar de veilingen die gehouden zijn in 1921 om het bezit van de kunsthandelaren Wilhelm Uhde en Daniel-Henry Kahnweiler, waaronder vele kubistische werken, te verkopen.

Na de verkoop blijkt het zowel te gaan om drugs in de schilderijlijsten als om de kunstwerken om een museum te vullen in het geboorteland van Zelantius. Ook Zelantius moet teruggebracht worden naar zijn geboorteland Estland. De schilder slikt de drugs en onder invloed van de drugs gooit hij zijn ontvoerder van het dakterras. Tyfoon verdwijnt voordat de politie arriveert. Einde verhaal.

Voorbeeld 4

In 2003 verscheen de strip Anatomie du desordre van de Franse striptekenaar Emmanuel Moynot. Deze strip is in het Nederlands vertaald en verschenen onder de titel Anatomie van de wanorde.

Het verhaal is getekend rond de schilder Eugéne Pigot, die in 1904 het eerste kubistische schilderij geschilderd zou hebben. De tekening lijkt echter totaal niet op een schilderij uit de pré-kubistische periode. Het verhaal laat vooral het zoeken naar inspiratie en de worsteling met het afbeelden van het model Rosa zien. Verbindingen met het kubisme zijn er weinig, ondanks dat 'kubisme' een trefwoord is bij de bibliotheekgegevens. Enkele voorbeelden van 'kubistische' verwijzingen zijn:

• In hoofdstuk 3 wordt het ateliercomplex Le Bateau-Lavoir genoemd.
• Een tekening met Picasso en Fernande die samen op straat de schilder Eugéne Pigot passeren. De tekening lijkt sprekend op de nevenstaande bekende foto van het stel.
• Galerie Stein. Gertrude Stein had wel kubistische schilderijen, maar geen galerie.

Voorbeeld 5

Op woensdag 2 april 2008 stond in het Algemeen Dagblad de onderstaande strip van Lectrr, pseudoniem van de Belg Steven Degryse. De strip spreekt voor zichzelf.