Tsjechisch kubistische schilderkunst.

Rond de eeuwwisseling van 19e naar de 20e eeuw kwamen verschillende Tsjechische kunstenaars in contact met de internationale stromingen. In 1907 maakten zij tijdens de Mánes-tentoonstelling, te vergelijken met de Salon d'Automne, kennis met de werken van de Franse impressionisten en post-impressionisten. Er waren werken te zien van Cézanne, Gauguin en Rodin.

In 1907 werd de groep OSMA (=acht) gevormd die in 1907 en 1908 een tentoonstelling hield. Deze groep bestond o.a. uit Buhumil Kubista, Emil Filla, Josef Capek, Arnost Procházka en Otokar Kubin. Aan de tentoonstelling van 1908 deed ook Vincenc Benes mee. Deze groep was verantwoordelijk voor de introductie van het kubisme. In 1909 liet Mánes voor het eerst leden van de avant-garde, zoals Benes, Filla, Kubin en Spála, toe. Het had tot gevolg dat Osma opging in Mánes. Enkele leden van de groep OSMA hadden contact met Frantisek Kupka, die sinds 1895 in Parijs verbleef. Via hem hadden de Tsjechische kunstenaars een directe verbinding met het kubisme als zij in Parijs op bezoek kwamen. Kupka woonde in Puteaux naast Jacques Villon en verbleef in de kring van gebroeders Duchamp.

In 1910 werd een tentoonstelling Salon Parisien des Indépendants georganiseerd, door de in 1909 samengegane verenigingen OSMA en Mánes. Op de tentoonstelling was een selectie te zien van de Salon des Indépendants met daarin vele fauvistische schilderijen. Leden van de vereniging Mánes zamelden geld in om het schilderij Het Baden van André Derain, dat op de tentoonstelling hing, te kopen.

De in 1911 door Filla en Procházka opgerichte kunstenaargroep Skupina výtvarných umelcu, de groep van beeldende kunstenaars, waarvan behalve schilders ook ontwerpers, architecten, schrijvers en kunsthistorici deel uit maakten, organiseerde drie tentoonstellingen, n.l. in de herfst van 1912, mei 1913 en maart 1914. Naast werken van de kunstenaarsgroep waren ook Duitse expressionisten, Franse kubisten en Italiaanse futuristen te zien. Voor de tentoonstelling van 1913 leende de kunsthandelaar Kahnweiler 31 werken uit, waaronder werken van Pablo Picasso, Georges Braque en Juan Gris. Voor de tentoonstelling van 1914 selecteerde Alexandre Mercereau werken van Robert Delaunay, Jacques Villon, Henri de La Fresnaye, Othon Friesz, Albert Gleizes, Jean Metzinger, André Lhote, Louis Marcoussis, Piet Mondriaan, Diego Rivera en Raymond Duchamp-Villon, waardoor voor het eerst in Praag een groot overzicht van de kubistische beweging te zien was. Picasso, Braque en Gris waren in 1914 niet te zien.

Vanuit het Franse kubisme ontwikkelden de Tsjechische kunstenaars een eigen kubistische stijl, het cubo-expressionisme. Gelegen in het centrum van Europa hadden de Tsjechische kunstenaars kennis van alle kunststromingen in Rusland (suprematisme), Duitsland (expressionisme), Frankrijk (impressionisme, fauvisme, kubisme) en Italië (futurisme).

Op bovenstaande foto's, die afgedrukt waren in het tijdschrift Zlatá Praha (=Het Gouden Praag) van 13 maart 1914, ter gelegenheid van de expositie van 1914 bij Manés zien we van links naar rechts de Pelote-spelers van Tobeen, nu in het Frisiamuseum te Spanbroek, Naiad van Constantin Brancusi, Portret van een vrouw en In een boot van Jean Metzinger.

Overzicht

Tsjechische schilders en beeldhouwers met een kubistische periode waren:

Vincenc Benes	Geboren op 22 januari 1883 te Lisice gestorven op 27 maart 1979 te Praag.
Josef Capek	Geboren op 23 maart 1887 te Hronov gestorven in april 1945 in Bergen-Belsen.
Bedrich Feuerstein	Geboren op 15 januari 1892 en gestorven op 10 mei 1936 te Praag. Deze architect schilderde in 1921 op een enigszins kubistische manier.
Emil Filla	Geboren op 3 april 1882 te Chropyne gestorven op 6 oktober 1953 te Praag.
Otto Gutfreund	Geboren op 3 augustus 1889 te Dvor Kralove nad Labem gestorven op 2 juni 1927 te Praag.
Vlastislav Hofman	Geboren op 6 februari 1884 te Jisin en gestorven op 28 augustus 1964 te Praag. Deze architect, schilder en graveur werkte na 1915 onder invloed van het kubisme.
Otokar Kubin	Geboren op 22 oktober 1883 te Boskovice gestorven op 17 oktober 1969 te Marceille. Hij gebruikte in Frankrijk de naam Othon Coubine om geen verwarring te krijgen met Alfred Kubin (1877-1959).
Buhumil Kubista	Geboren op 21 augustus 1884 te Vickovice gestorven op 27 november 1918 te Praag.
Frantisek Muzika	Geboren op 26 juni 1900 te Praag en gestorven op 1 november 1974 te Praag. Eind jaren twintig van de 20ste eeuw komen bij deze schilder en graveur kubistische stijlkenmerken in zijn werken naar voren.
Arnost Procházka	Geboren op 5 juni 1882 te Vazany gestorven op 9 juni 1945 te Brno.
Bedrich Stefan	Geboren op 9 december 1896 te Praag en gestorven op 31 maart 1982 te Praag. Stefan was enige tijd assistent van Otto Gutfreund, waardoor Stafans beeldhouwerken enige tijd een kubistische invloed lieten zien.
Václav Spála	Geboren op 24 augustus 1885 te Zlutice gestorven op 13 mei 1946 te Praag.
Jindrich Stursky	Geboren op 11 augustus 1899 te Cermna en gestorven op 21 maart 1942 te Praag. Begin jaren twintig van de 20ste eeuw toen Stursky studeerde aan de Academie van Praag schilderde hij enkele werken met kubistische stijlkenmerken.
Alois Wachsmann	Geboren op 14 mei 1898 te Praag en gestorven op 16 mei 1942 te Jicin. Studeerde van 1925 tot 1928 gelijktijdig voor architect en schilder. Eind jaren twintig en de dertige jaren van de 20ste eeuw schilderde Wachsmann met kubistische kenmerken.

_{Laatste wijziging: 240409}