Tentoonstelling Il Cubismo - Rivoluzione e Tradizione, Ferrara (Italië), 2004
Van 3 oktober 2004 t/m 9 januari 2005 werd in het Palazzo dei Diamanti, Corso Ercole I d'Este 21 te Ferrara (Italië) de tentoonstelling Il Cubismo - Rivoluzione e Tradizione (= Kubisme - Revolutie en Traditie) gehouden. Op deze tentoonstelling waren werken uit musea en van particuliere verzamelaars uit Europa en Amerika te zien. Behalve werken van Pablo Picasso en Georges Braque waren er ook werken van Juan Gris, Fernand Léger, André Derain, Albert Gleizes, Jean Metzinger, Louis Marcoussin, Auguste Herbin, Henri Laurens, Jacques Lipchitz, Robert Delaunay, Piet Mondriaan, Diego Rivera, Gino Severini en Ardengo Soffici te zien. Uit diverse Nederlandse musea, n.l. het Haags gemeentemuseum, het Kröller-Müller Museum te Otterloo, het Stedelijk Museum te Amsterdam en het van Abbemuseum te Eindhoven, waren kubistische werken op de tentoonstelling aanwezig.
De tentoonstelling Il Cubismo - Rivoluzione e Tradizione liet thematisch de kunststroming kubisme zien. De thema's waren: vroeg-kubisme, portret, landschap, stilleven, papiers collés, menselijke figuren en theater. Bovendien schonk de tentoonstelling aandacht aan de evolutie van het kubisme na de Eerste Wereldoorlog. De werken werden per thema in chronologische volgorde getoond. De tentoonstelling was onder leiding van Marilyn McCully een samenwerking tussen Ferrara Arte en het Kröller-Müller Museum te Otterlo. Het was voor het eerst in Italië dat op zo'n grote schaal het kubisme werd getoond.
Inhoud tentoonstelling
Zaal I: Vroeg kubisme.
In de eerste ruimte werden kubistische werken uit 1908 van Braque en Picasso getoond, waarbij vooral de groene kleur overheerste. Vanaf de herfst van 1908 gingen Braque en Picasso zeer regelmatig bij elkaar op atelierbezoek. Hieruit ontstond een wederzijdse beïnvloeding die resulteerde in een aantal schilderijen, waarvan nauwelijks is vast te stellen wie de schilder was.
Zaal II: Portretten.
De tweede zaal was gewijd aan portretten. Aanwezig waren werken van Braque, Picasso, Laurens, Metzinger, Gleizes, Derain en Rivera. Het aanwezige zelfportret van Derain zou ik geen kubistisch schilderij noemen.
Zaal III en zaal IV: Landschappen.
In navolging van Cézanne hebben de kubisten een groot aantal landschappen geschilderd. In de zomer van 1909 schilderde Braque in La Roche-Guyon, waar Cézanne in 1885 had geschilderd. In de zomer van 1908 schilderden Braque en Raoul Dufy samen in L'Estaque, een plaats in Zuid-Frankrijk. In deze twee zalen waren schilderijen te zien van Georges Braque, Raoul Dufy, André Derain, Ardengo Soffici, Auguste Herbin, Leo Gestel, Henri Hayden, Piet Mondriaan, Albert Gleizes en Juan Gris.
Zaal V en zaal VI: Stillevens.
In de kleine zaal V hingen twee stillevens van Picasso en één van Louis Marcoussis. In de grotere zaal VI hingen stillevens van Picasso, Gris, Braque, Roger de la Fresnaye en een driedimensionaal werk van Henri Laurens.
Zaal VII en zaal VIII: Papiers Collés.
In zaal VII hingen vier papiers collés van Picasso en Braque. Vanaf 1912 gebruikten zij o.a. papier met een imitatie houtnerf.
Zie voor papiers collés de webpagina collage/papier collé bij de kubisten.
In zaal VIII waren naast vijf werken van Picasso ook papiers collés te zien van Juan Gris, Ardengo Soffici en Gino Severini.
Zaal IX: Het Menselijke Figuur.
In zaal IX hingen schilderijen met als onderwerp het 'menselijke figuur'. Hier waren werken van Albert Gleizes, Raymond Duchamp-Villon, Serge Férat, Fernand Léger, Picasso, Henri Laurens en Jacques Villon te zien.
Zaal X en zaal XI: Theater.
In zaal X en zaal XI werd aandacht besteed aan de ontwerpen van kostuums en decors voor theaterproducties. Hier hingen ontwerpen van Kazimir Malevich voor het theaterstuk De overwinning op de zon, van Albert Gleizes voor Een midzomernachtdroom, van Alexandra Exter voor een onbekende productie, van Pablo Picasso voor Parade en Le Tricorne en Fernand Léger voor Skating Rink en La Création du Monde.
Opvallend tussen de veelal kleine formaat ontwerpen van kledingstukken en decors was de aanwezigheid van het nevenstaande schilderij Rugby van André Lhote uit 1917. Het hing hier daar Lhote de opzet en het lichtplan ontwierp voor de uitvoering van Jean Cocteaus Een Midzomernachtdroom.
Zaal XII: De evolutie van het kubisme.
Via de tuin, beschermd door een overkapping, kwam men in zaal XII, die gewijd was aan de evolutie van het kubisme. In de tuin passeerde men het nevenstaande beeld van M. Piva uit 1982. Dit beeld geeft volgens mij meer de invloed van het kubisme weer in de moderne beeldenkunst dan de werken in zaal XII. Duidelijk is de invloed van het kubisme te zien.
De tentoonstelling eindigde in zaal XII met werken, zowel twee- als driedimensionaal, uit de Eerste Wereldoorlog en de periode daarna. Aanwezig waren werken van Georges Braque, Henri Laurens, Joseph Csáky, Juan Gris, Pablo Picasso, Fernand Léger en Jacques Lipchitz.
