De Moderne Kunstkring
De Moderne Kunstkring heeft gezorgd voor de introductie van het kubisme in Nederland. In juni 1910 nam Conrad Kickert het initiatief voor een kunstenaarsvereniging, die officieel op 28 november 1910 in Amsterdam werd opgezet door de progressieve Nederlandse kunstenaars in die tijd. In 1912 bestond het bestuur uit Jan Toorop als voorzitter, Conrad Kickert als secretaris en penningmeester, Piet Mondriaan en Weijand. De leden waren Petrus Alma, Henri le Fauconnier, Leo Gestel, Fernand Léger, Rudolf Lévy, Hermann Lismann, Louis Schelfhout, Jan Sluijters en Jan Verhoeven.
Zij wilden van de Moderne Kunstkring een Amsterdamse internationale salon maken naar het voorbeeld van de Salon d'Automne in Parijs en gericht op de moderne kunst. Een jury zou de ingezonden werken beoordelen. Conrad Kickert reisde vanaf 1906 regelmatig naar Parijs en woonde vanaf 1910 afwisselend in Zandvoort en Parijs. Via de Nederlandse schilder Lodewijk Schelfhout, die vanaf 1903 in Parijs woonde, leerde Kickert de schilders Henri le Fauconnier, Fernand Léger, Jean Metzinger en Albert Gleizes kennen. Via de kunsthandelaar Wilhelm Uhde kende Kickert ook de werken van Picasso en Braque.
De tentoonstellingen werden gehouden in de bovenzalen van het Stedelijk Museum te Amsterdam. De eerste tentoonstelling, die gehouden werd van 6 oktober t/m 5 november 1911 stond vooral in het teken van het fauvisme en het vroeg-kubisme. De tweede tentoonstelling, die gehouden werd van 6 oktober t/m 7 november 1912 was veel groter en is achteraf de belangrijkste van de vier geweest.
De Moderne Kunstkring 1911De Moderne Kunstkring 1912
De Moderne Kunstkring 1913
Op de derde tentoonstelling van de Moderne Kunstkring, gehouden van 7 november t/m 8 december 1913, was geen werk van de belangrijkste kubisten aanwezig. Denkelijk kwam dit door de breuk tussen Le Fauconnier en de kubisten, waardoor Kickert geen contact meer kreeg met de Montparnasse-groep. Van Le Fauconnier waren 27 werken te zien, o.a. Les Montagnards. Dit werk was het laatste kubistische schilderij van Le Fauconnier. Door het ontbreken van de Fransen was de nadruk gekomen op de moderne kunst uit Duitsland, de expressionisten Kandinsky, Marc, en Rusland, de avantgardisten Makowski, Machkoff en Konchalovky (Kontschalowski). Nederlandse vertegenwoordigers waren Mondriaan, Charley Toorop, Jacoba van Heemskerck en Else Berg. Cornelis Veth beschreef de verandering in Elsevier's Geïllustreerd Maandschrift met: De cubistische leer is aan het verbasteren, de kubus wankelt op zijn grondvesten.
De Moderne Kunstkring 1915
Wegens de oorlogsituatie in Europa en de dreiging dat Nederland bij de Eerste Wereldoorlog betrokken zou worden werd er eind 1914 geen tentoonstelling gehouden. Na een meningsverschil werden Sluijters en Gestel door Kickert uit de Moderne Kunstkring gezet. Mondriaan besloot hierna ook te vertrekken. Aanleiding was denkelijk de oprichting van de Hollandsche Kunstenaarskring, die ontstaan was als afscheiding van de schildersvereniging Sint Lucas, die ook leden van de Moderne Kunstkring aantrok. Kickert vond het onjuist dat leden van zijn M.K.K., waar hij geld voor beschikbaar stelde, ook bij een andere vereniging exposeerde. Pas van 26 september t/m 30 november 1915 organiseerde Kickert in zijn huis in Amsterdam, Keizersgracht 752, een tentoonstelling. Op initiatief van Schelfhout vormden de uit de Moderne Kunstkring vertrokken schilders het Genootschap van Kunstenaren Moderne Kunstkring. Van 3 t/m 25 oktober 1915 werd in het Stedelijk Museum te Amsterdam de eerste tentoonstelling gehouden, waar o.a. Mondriaan, Schelfhout, Sluyters, Gestel, Le Fauconnier aan deelnamen. H.P. Bremmer kocht op de opening voor mevrouw Kröller-Müller van Piet Mondriaan het schilderij Compositie 10 in zwart wit. De tweede tentoonstelling zou plaatsvinden van 11 maart t/m 2 april 1916 in het Stedelijk Museum onder de naam van de Hollandsche Kunstenaarskring. Piet Mondriaan had hierop drie kubistische werken hangen.
In oktober 1916 werd de Moderne Kunstkring door Kickert ontbonden, nadat een grote groep schilders, die de Nieuwe Kring in Bergen zouden vormen, en Toorop waren vertrokken.
| Terug naar overzicht: |  |