De familie Duchamp.
De vader (roepnaam Eugène) van de vier kunstenaars, Gaston, Raymond, Marcel en Suzanne Duchamp, Justin Isidore Duchamp was geboren op 16 februari 1848 in Massiac (Cantal). Hij was de jongste zoon van de café-eigenaar Jean en Catherine Duchamp. Na het volgen van het 'Petit Séminaire' in Saint-Flour werd hij in 1868 medewerker bij het Registerbureau te Fontainebleau. Tijdens de Frans-Duitse oorlog, die in 1870 begon, was Eugène Duchamp lieutenant in het Franse leger. Hij werd gevangen genomen en zat o.a. gevangen in Stettin, een plaats aan de Oostzeekust. Na de oorlog werd Eugène Duchamp gemeenteontvanger in Ganges, een plaats in de buurt van Montpellier.
Op 7 april 1874 kwam Eugène Duchamp werken in Damville, Normandië. Daar trouwde hij op 15 september 1874 met Lucie Nicolle. Op 2 oktober 1879 verhuisde het gezin naar Cany-Barville. Daar groeide Gaston en Jacques op. In december 1883 werd Eugène Duchamp notaris in Blainville-Crevon, een plaats noordwest van Rouen, waar Eugène Duchamp deelnam aan het maatschappelijke en politieke leven. Op 6 mei 1888 werd Eugène Duchamp raadslid en op 7 november 1895 burgermeester van Blainville. Hij bleef dit tien jaar. Op 27 maart 1905 ging Eugène Duchamp met pensioen. Het gezin, op dat moment bestaande uit de ouders en de drie dochters, verhuisde naar Rouen, Rue Jeanne d'Arc 71. Eugène Duchamp speelde daarna in Rouen en de streek een belangrijke rol in de politiek. Voor zijn vele werkzaamheden kreeg hij op 31 augustus 1923 de titel Chevalier de la Légion d'Honneur.
Eugène Duchamp overleed op 3 februari 1925, de dag na de begrafenis van zijn vrouw Lucie. Zij was op 29 januari 1925 overleden aan kanker. Na de dood van vader Duchamp bleek dat hij alle uitgaven die hij voor zijn schilderende zonen en dochter had gedaan keurig had bijgehouden. Bij de verdeling van de erfenis werd rekening gehouden met het geld dat de kinderen al eerder van hem hadden gehad.
Marie Caroline Lucie Duchamp-Nicolle was de oudste dochter van Emile Frédéric Nicolle (1830 - 15/8/1894) en Marie Sophie Eugénie Gallet, die in januari 1856 getrouwd waren. Lucie werd geboren op 23 oktober 1856 te Rouen. In augustus 1867 overleed haar moeder bij de geboorte van haar vierde kind, Lucies zus Zélie. Haar vader hertrouwde in mei 1883 met Marie Cary, de weduwe van Léon Pillore, een neef van zijn eerste vrouw. Lucies familie was zeer artistiek en via haar moederskant welvarend. Lucie bracht daardoor een aardige bruidschat mee.
Lucie kreeg zeven kinderen. Op 31 juli 1875 werd Emile Méry Frédéric Gaston (= Jacques Villon) geboren. Op 5 november 1876 werd Pierre Maurice Raymond (= Raymond Duchamp-Villon) geboren. Op 25 juni 1883 werd Jeanne Marie Madeleine geboren te Cany-Barvile, maar zij overleed op 29 december 1886 aan de ziekte kroep. Na de verhuizing naar Blainville-Crevon werd op 28 juli 1887 Henri Robert Marcel (= Marcel Duchamp) geboren. In Blainvile-Crevon werd op 20 oktober 1889 Suzanne Marie Germaine Duchamp geboren, op 14 maart 1895 Marie Madeleine Yvonne (roepnaam Yvonne) en op 22 juli 1898 Marie Thérèse Magdeleine (roepnaam Magdeleine). Het huis hing vol met schilderijen van Emile Nicolle, die in 1881 het initiatief nam om het eerste prentenmuseum van Frankrijk, Galerie d'Estampes et d'Histoire Locale.
Familieleden in beeld
 |
Jacques Villon tekende zijn broer Marcel en zus Suzanne in 1904 tijdens een spelletje schaak. |
 |
De broers Raymond en Jacques met hun vrouwen, resp. Yvonne en Gaby, zijn aanwezig op het schilderij La Partie d'Echecs van hun broer en zwager Marcel uit 1910. Op de voorgrond ligt Yvonne Duchamp-Villon, aan tafel zit Gaby Villon en de broers zijn aan het schaken. |
 |
De drie zussen en hun moeder werden door Marcel vastgelegd in het schilderij Sonate. Op de achtergrond Marcels moeder, op de voorgrond Suzanne, aan het keybord Yvonne en met de viool Magdeleine. Het schilderij werd in november 1911 tentoongesteld in de Galerie d'Art Ancien et d'Art Contemporain in de Rue Tronchet 3 te Parijs. |
Suzanne
Suzanne studeerde vanaf 1905 aan de Ecole des Beaux-Arts te Rouen en kwam via de plaatselijke kunstvereniging en haar broers in aanraking met andere kunstenaars. Op de dag dat de kranten vol stonden van de diefstal van de Mona Lisa trouwde Suzanne op 23 augustus 1911 voor de wet en 24 augustus voor de kerk met de apotheker Charles Victor René Desmares. Zij gingen wonen in de Rue des Carmes 75 te Rouen. Op 21 februari 1913 scheidde het echtpaar. Na het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog vertrok Suzanne naar Parijs, waar zij als verpleegster werkte.
Via de dadabeweging leerde Suzanne, die schilderde en tekende, de kunstenaar Jean Crotti kennen. Op 14 april 1919 trouwde Suzanne Duchamp met Crotti, die op 29 december 1917 gescheiden was van zijn tweede vrouw Yvonne Chastel. Spoedig daarna ging het echtpaar Crotti wonen op de 5de en 6de etage van Rue Parmentier 5 te Parijs (Neuilly-sur-Seine). Suzanne schilderde expressionistische nonchalante landschappen.
Op 30 januari 1958 overleed Crotti plotseling in Parijs. Suzanne Duchamp stierf op 11 september 1963 na een kort sterfbed aan een hersentumor in haar woning in de Rue Parmentier 5 te Parijs. Na Suzannes dood erfden haar zussen Yvonne en Magdeleine het apartement en haar broer Marcel de studio. Suzanne bezat van Marcel de schilderijen Jeune Homme et Jeune Fille dans le Printemps (huwelijksgeschenk) uit 1911 en Nu Rouge uit 1910. Suzanne werd op 14 september 1963 begraven op het Cimetière Monumental te Rouen.
Yvonne
Yvonne studeerde Engels en ging voor de taal een drieweekse cursus volgen aan het Lynton College te Herne Bay in Kent, Engeland. Marcel begeleidde Yvonne in augustus 1913. Begin september brachten zij een bezoek aan Londen en daarna gingen zij naar hun ouders, die een zomerhuis hadden gehuurd in det Normandische kustplaats Yport. Yvonne trouwde op 28 april 1923 voor de wet met Marie Eugène Alphonse Duvernoy, die voor de belastingsdienst in Indochina werkte. Op 30 april 1923 was de kerkelijke inzegening in Neuilly-sur-Seine(?).
Magdeleine
 | Marcel Duchamp schilderde in 1911 zijn dertienjarige zus Magdeleine in het ouderlijk huis te Rouen. |
Tentoonstellingen familie Duchamp.
In 1944 werd in de Mortimer Brandt Gallery een tentoonstelling van de gebroeders Duchamp gehouden. De tweede werd vanaf 1 maart 1945 in de Yale University Art Gallery te New Haven de tentoonstelling Duchamp, Duchamp-Villon, Villon gehouden. Behalve het werk van de broers waren ook te zien het celluloid portret van Duchamp door Antoine Pevsner uit 1926 en de twee portretten, waaronder Psychological (ook Abstract) Portrait of Marcel Duchamp, van Katherine Dreier uit 1918. Zie voor een afbeelding de webpagina Schilderijen met kubisten als onderwerp.
Vanaf 25 februari tot 25 maart 1952 werd in de Rose Fried Gallery, East 68th Street 40 te New York de tentoonstelling Duchamp Frères & Soeur, Oeuvres d'Art gehouden. Daar de galerie niet zo groot was, was er slechts plaats voor drie of vier werken van ieder.
In februari 1957 werd een tentoonstelling van de broers Duchamp gehouden in het Guggenheim Museum te New York. Duchamp hielp James Johnson Sweeney bij de inrichting. Eind maart verhuisde de tentoonstelling naar de Houston Museum of Fine Arts. Duchamp gaf in Houston een lezing onder de titel The Creative Act waarin hij naar voren bracht dat een kunstwerk niet compleet was als er geen kijker was.
Van 15 april t/m 1 juni 1967 had de familie Duchamp de gezamenlijke tentoonstelling Les Duchamps in het Musée des Beaux-Arts in Rouen. Om de verbondenheid van de familie Duchamp met Rouen vast te leggen werd een plaquette aangebracht op de eerste verdieping van het huis op Rue Jeanne d'Arc 71. Dit was het huis waar vader Eugène Duchamp ging wonen met zijn vrouw en de drie dochters na zijn vertrek uit Blainville-Crevon. Op de plaquette stond: Ici a vécu, entre 1905 et 1925 une famille d'artistes normands; Jacques Villon (1875-1963), Raymond Duchamp-Villon (1876-1918), Marcel Duchamp (1887- ), Suzanne Duchamp (1889-1963). De plaquette werd onthuld door Marcel Duchamp en zijn zussen Yvonne Duvernoy-Duchamp en Magdeleine Duchamp. In augustus 2004 was de plaquette nauwelijks meer leesbaar. U kunt het adres, Rue Jeanne d'Arc 71, vinden tegenover het Musée des Beaux-Arts de Rouen.
Een gedeelte van de tentoonstelling ging daarna naar Parijs, waar in het Musée National d'Art Moderne van 7 juni t/m 2 juli 1967 de expositie Raymond Duchamp-Villon Marcel Duchamp werd gehouden.