Het wetenschappelijk, orphisch, fysisch en instinctief kubisme.
In deze stroming is het schilderij de weergave van een nieuw geheel van elementen, die door het verstand worden gerangschikt en die onttrokken zijn aan herinnerings-beelden van bestaande objecten. Guillaume Apollinaire noemt deze richting zuiver en omschrijft deze met: 'Deze richting maakt nieuwe vormen uit elementen die niet aan de zichtbare maar aan de gekende wereld zijn ontleend'. Georges Braque had een soortgelijke uitdrukking: 'De geest vormt, de zintuigen vervormen'.
Vertegenwoordigers zijn allereerst Pablo Picasso en Georges Braques. In 1911 sluit Juan Gris zich aan met zijn wiskundig en logisch opgebouwde werken. Om het bovenstaande enigszins te verduidelijken is hiernaast een reproductie van het schilderij Collage met fruitschaal van Juan Gris uit 1914 aanwezig.
Bij deze stroming kunnen we volgens Apollinaire ook Jean Metzinger, Albert Gleizes, Jacques Villon, Louis Marcoussis onderbrengen. De laatste twee worden genoemd in een aanvullende 'note' na een bespreking van de hoofdpersonen in het op 17 maart 1913 verschenen boek Méditations esthétiques. Les Peintres Cubistes. Hier noemt Apollinaire ook de schilder Georges Deniker een vertegenwoordiger van het wetenschappelijk kubisme. In het boek werd vermeld, dat hij de jongste kubist en zowel schilder als beeldhouwer was. Hij was de jongste van drie broers, die in het Jardin des Plantes te Parijs woonden, daar hun vader daar bibliothecaris was van het Muséum d'Histoire naturelle.
Apollinaire noemt als volger van deze richting ook zijn vriendin Marie Laurencin. Duidelijk is echter dat Laurencin niet gerekend kan worden tot de kubisten.
Apollinaire noemt in een aanvullende 'note' in Méditations esthétiques. Les Peintres Cubistes Canudo, Jacques Nayral, André Salmon, Joseph Granié, Maurice Raynal, Marc Brésil, Alexandre Mercereau, Pierre Reverdy, André Tudesq, André Warnod en zichzelf verdedigers van het wetenschappelijk kubisme.
