Pierre Reverdy (1889-1960)
Pierre Reverdy werd op 13 september 1889 geboren te Narbonne en kwam op 3 oktober 1910 naar Parijs, waar hij werd opgevangen door zijn plaatsgenoot, de schilder Paul Maleterre. Reverdy huurde een hotelkamer vlak bij het ateliergebouw Le Bateau Lavoir en raakte spoedig via Gino Severini bevriend met Max Jacob. In 1911 ontmoette Reverdy via Max Jacob de schilder Juan Gris en daarna Pablo Picasso, Georges Braque, Henri Laurens, André Level en Maurice Raynal. Begin 1912 huurde Reverdy een kamer op Rue Ravignan 7, die was verlaten door Max Jacob. Daar Reverdy van 1 april 1912 t/m 15 februari 1913 een atelier in Le Bateau Lavoir huurde ontmoette hij in 1912 o.a. Guillaume Apollinaire, Henri Matisse, André Derain, Amedeo Modigliani, Fernand Léger, Daniel-Henry Kahnweiler, Léonce Rosenberg, Fernand Fleuret, Maurice Princet en Pierre Dumont. Met Dumont als hoofdredacteur en Reverdy als secretaris startte gelijktijdig met de tentoonstelling La Section d'Or een periodiek met dezelfde naam. Er verscheen slechts één nummer. Na zijn vertrek uit Le Bateau Lavoir huurde Reverdy een ruimte in de Rue Cortot 12, waar ook Suzanne Valadon (1865-1938), Maurice Utrillo (1883-1955) en André Utter (1886-1948) woonden. Reverdy raakte ook bevriend met de Chileense schrijver Vincente Huidobro, die zich eind 1916 in Parijs vestigde.
Diverse bevriende kunstenaars maakten een portret van Pierre Reverdy. Hieronder v.l.n.r. afbeeldingen van Amedeo Modigliani, Juan Gris en Picasso.
 |  |  |  |
Nord-Sud
Samen met Paul Dermée richtte Reverdy in 1917 het tijdschrift Nord-Sud op. Het tijdschrift was genoemd naar de nieuw geopende metrolijn tussen Montmartre (de wijk rond de Sacré Coeur) en Montparnasse (de wijk rond Gare Montparnasse). Het eerste nummer had als datum 15 maart 1917. Het nummer kostte 0,50 FF en behalve het artikel Sur le Cubisme van Reverdy waren er bijdragen van Apollinaire, Jacob en Dermée. Ook in het derde nummer, 15 mei 1917 met een prijs van 0,75 FF, stond van Reverdy een bijdrage, n.l. Sur le Cubisme met een Engelse versie On Cubism gemaakt door Léonce Rosenberg. In de zomermaanden verschenen dubbelnummmers; nr 4/5 juni/juli 1917 en nr 6/7 in augustus/september 1917. Daarna verschenen weer maandelijks de nummers: nr. 8 t/m 15 van oktober 1917 t/m mei 1918. In het decembernummer van 1917 verscheen een artikel van Georges Braque onder de titel Pensées et réflexions sur la peinture. Het blad hield op te bestaan met nummer 16 in oktober 1918.
De schilder Gino Severini maakte in 1917 het nevenstaande kubistische papier collé Stilleven met het litteraire tijdschrift Nord-Sud met als subtitel Hommage aan Reverdy. Het werk werd op 6 februari 2006 voor £ 568.000 incl. veilingkosten verkocht bij Christie's te Londen. Het haalde daarmee net de geschatte minimumwaarde. Het werk was door de verkoper gekocht van Severini's dochter Romana. In 1963 was het werk in Nederland te zien tijdens de tentoonstelling Gino Severini, die van 28 juni t/m 1 september werd gehouden in het Museum Boymans van Beuningen in Rotterdam.
Aan het begin van de zomer van 1917 brachten Reverdy en zijn vrouw Henriette enkele weken door bij Georges en Marcelle Braque in Sorgues, waarna zij de rest van de zomer doorbrachten in Logis de Sainte-Anne te Vedène, een plaats vlakbij Sorgues.
Reverdy raakte bevriend met de dadaïsten en surrealisten Louis Aragon, André Breton, Philippe Soupault, Paul Éluard en Tristan Tzara. Van Reverdy verschenen vele gedichten en artikelen in diverse tijdschriften, al of niet voorzien van tekeningen van bevriende schilders. Zo verscheen op 14 december 1923 in Paris-Journal het artikel Picasso. Op 28 mei 1926 verliet het echtpaar Reverdy Parijs en ging het wonen in de Rue du Rôle te Solesmes, een plaats bij Sable-sur-Sarthe. Als Reverdy naar Parijs kwam verbleef hij vaak bij Georges en Marcelle Braque. Op 17 juni 1960 overleed Reverdy in Solesmes.
De familie Reverdy bezat van Juan Gris het nevenstaande kubistische schilderij Le Moulin à Café uit 1916. Henriette Reverdy verkocht het werk aan de architect Pierre Chareau, die al sinds 1922 werken van Amedée Modigliani, Juan Gris, Paul Klee, Raoul Dufy, Max Ernst en Piet Mondriaan verzamelde. Sinds 1980 is het schilderij in het bezit van het Cleveland Museum of Art.
Au soleil du plafond
Voor de gedichtenbundel Au soleil du plafond met twintig gedichten van Reverdy maakte Gris in 1916 elf gouaches, die als basis voor de litho's dienden. De opdracht was verstrekt door Léonce Rosenberg en de afdrukken werden gemaakt door Fernand Mourlot. Pas in 1955 werd het boek door Tériade in een oplage van 220 exemplaren uitgegeven. Op 25 november 2008 werd bij Christie's in Parijs nummer 74 geveild voor 1.500 euro inclusief veilingkosten. Op 3 mei 2012 werd bij Sotheby's in Londen nummer 75 geveild voor £ 2.125. Dit exemplaar was afkomstig uit de kunstverzameling van de Prince en Princess Henry de la Tour d'Auvergne Lauraguais. Van 6 november t/m 14 december 2008 waren alle elf litho's te zien bij Fundación Antonio Pérez in Cuenca (Spanje).
Bronnen en verdere informatie
- Op 20 maart 1970 verscheen bij Fondation Maeght naar aanleiding van een tentoonstelling het boek À la rencontre de Pierre Reverdy met een overzicht van vindplaatsen van gedichten, artikelen en boektitels.
- In november 2006 verscheen in Frankrijk de biografie Pierre Reverdy geschreven door Jean-Baptiste Para (ISBN: 9782353120109).
