Leo Stein (1872-1947).

Leo Stein werd in 1872 geboren als vierde kind van Daniel en Amelia Stein in Allegheny (nu een deel van Pittsburgh), Pennsylvania. In 1877 kwam de familie Stein voor het eerst naar Europa. De familie woonde enige tijd in Wenen en toen Daniel Stein in 1878 terug ging naar Amerika ging de rest van de familie naar Parijs. Naar ruim een jaar keerde de familie via Londen terug naar Amerika, waar zij gingen wonen in East Oakland, Californië. Vader Stein werkte in San Francisco. In 1888 overleed moeder Amelia Stein en in 1891 overleed vader Stein plotseling. De familie Stein verhuisde naar San Francisco. Leo en zijn zus Gertrude trokken in 1892 in bij een welvarende tante in Baltimore. In 1892 ging Leo studeren aan de Harvard University. In 1895 maakte Leo zijn eerste buitenlandse reis. Hij verbleef twee maanden in Parijs en een maand in Duitsland.

Dankzij een oom kon Leo een wereldreis maken. Hij bezocht o.a. Kyoto, Kanton, Ceylon (= Sri Lanka), Cairo. De reis eindigde in Europa waar ook zijn zus Gertrude naar toe kwam. Leo en Gertrude woonden een jaar in Cambridge en keerden daarna terug naar Baltimore voor een studie aan de John Hopkins University. Leo studeerde biologie. Daarvoor had Leo al geschiedenis en filosofie gestudeerd. In 1900 bezochten Leo en Gertrude de wereldtentoonstelling in Parijs. In oktober 1900 vestigde Leo zich in Florence met de bedoeling om een boek te schrijven over Mantegna. In Florence sloot Leo vriendschap met Bernard Berenson. In september 1902 verhuisde Leo naar Londen, waar Gertrude enige tijd bij hem woonde. In Londen kocht Leo zijn eerste olieverf schilderij en discussieerde hij met Berenson en Bertrand Russell.

In december 1902 ging Leo naar Parijs met de bedoeling daarna terug te keren naar Amerika. Door zijn gesprekken met Pablo Casals besloot Leo kunstenaar te worden en ging hij studeren aan de Académie Julian. Ook bezocht hij de Académie Colarossi, waar hij o.a. Max Weber ontmoette. Leo vestigde zich begin 1903 in een appartement aan de Rue de Fleurus 27, waar ook Gertrude introk met de afspraak dat zij ieder jaar enige tijd naar Amerika zou gaan. In het voorjaar van 1904 ging zij voor het eerst, om pas in 1935 voor de tweede keer te gaan.

In het voorjaar van 1904 raadde Berenson Leo aan om werken van Cézanne te gaan bekijken bij de kunsthandelaar Ambroise Vollard in de Rue Laffitte. Leo kocht bij Vollard een landschap van Cézanne. In de zomer van 1904 ging Leo naar Florence, waar Gertrude ook naar toe kwam. Samen bezochten zij de privécollectie met enkele Cézannes van de Amerikaan Charles Loeser. Leo ging na de Salon d'Automne van 1904 intensief kunst verzamelen.

Zie voor een overzicht van de aangekochten kubistische schilderijen van Pablo Picasso en Juan Gris de webpagina: Kubistische werken aangekocht door Leo en Gertrude Stein.

De Steins vormden het middelpunt van een grote groep Amerikanen, schilders en dichters, die vooral op zaterdagavond langs kwamen. Henri-Pierre Roché, die Picasso kende via het café Closeres des Lilas, zorgde ervoor dat Leo een bezoek kon brengen aan het atelier van Picasso. In de lente van 1905 ontmoette Leo Eugénie Auzias, die in 1901 op achttienjarige leeftijd naar Parijs was gekomen om een zangopleiding te gaan volgen. Om in haar onderhoud te voorzien stond zij ook model onder de naam Nina de Montparnasse. Nina bezocht met de Amerikaanse beeldhouwer Arthur Lee een van de zaterdagavonden.

De reis van Michael Stein met zijn vrouw even terug naar Amerika om hun bezittingen te bekijken na de aardbeving van 1906, waardoor San Francisco getroffen was, zou van belang zijn voor de toekomst. Op een party ontmoetten zij Alice B. Toklas. Door de enthousiaste verhalen besloot zij samen met haar vriendin Harriet Levy naar Parijs te gaan. Op 9 september 1907 arriveerde Alice Toklas (1877-1967) in Parijs.

In de herfst van 1908 ontmoette Leo opnieuw Nina, die o.a. met de Amerikaanse schilder Morgan Russell omging. In de lente van 1909 vroeg Leo aan Nina om model te staan voor zijn schilderijen.

Alice Toklas bracht na verloop van tijd praktisch heel de dag door bij Gertrude. In 1910 trok Alice B. Toklas in bij de Steins. Begin 1913 was de vriendschap tussen Gertrude en Alice, die als secretaresse voor Gertrude werkte, zo sterk gegroeid, dat er een breuk kwam tussen Gertrude en haar broer Leo. Dit had tot gevolg dat de kunstverzameling verdeeld werd.

In april 1914 verliet Leo Stein Parijs en vestigde hij zich in Settignano een plaats in de buurt van Florence, waar de familie Berenson een huis bewoonde. De brieven van Leo aan Nina werden persoonlijker en Nina trok in augustus 1914 in bij Leo. In december ging Nina in Florence wonen om muzieklessen te volgen, maar in januari 1915 vertrok zij naar Parijs. Zij was niet welkom bij Gertrude en Alice. Leo zou Getrude nooit meer spreken. Op 27 april 1915 vertrok Leo vanuit Genua naar Amerika. Na een operatie in 1916 herstelde Leo enige tijd in het John Kellogg's Battle Creek sanitorium. Ook bracht hij enige tijd door in Taos, New Mexico.

In december 1919 kon Leo terugkeren naar Settignano en bracht in de lente van 1920 een bezoek aan Parijs. Op 28 februari 1921 trouwde Leo met Nina. Leo schreef artikelen voor The New Republic on Art and Education en het boek The A-B-C of Aesthetics. In februari 1929 storte Leo tijdens een lezing op de New York's New School for Social Research in. Na enige tijd ging Leo weer schilderen. Tot 1933 woonden Leo en Nina een deel van het jaar in Settignano en in Parijs.

Om in zijn levensonderhoud te voorzien verkocht Leo geregeld een schilderij. Zo verkocht hij in 1921 zijn Renoirs aan Durand-Ruel en 1930 Picasso's Vrouw met een waaier uit 1905. Geldgebrek zorgde ervoor dat Leo het Parijse appartement verkocht en in 1939 het huis in Italië. Vrienden, waaronder Etta Cone, kochten ieder jaar een schilderij van Leo om hem en Nina voldoende financiën te geven. Leo moest lange tijd Nina verzorgen, daar zij bedlegerig was wegens reumatiek.

In juli 1946 vernam Leo uit de krant dat zijn zus Gertrude was overleden. Leo bleek later in het jaar te lijden aan dikkedarmkanker. Na enkele operaties en bestralingen overleed Leo aan een wondinfectie op 29 juli 1947. Nina kwam dit niet te boven en toen ook haar broer overleed pleegde zij zelfmoord door gasverstikking.

Tentoonstelling.

In 1970 werd in The Museum of Modern Art te New York de tentoonstelling Four Americans in Paris: The Collections of Gertrude Stein and Her Family gehouden met een overzicht van de werken die de familie Stein in bezit had gehad. In 1971 werd de tentoonstelling in een aangepaste vorm ook gehouden in The Baltimore Museum of Art en het San Francisco Museum of Art.