Man Ray (1890-1976).

Man Ray

Man Ray, het pseudoniem voor Emmanuel Radnitsky (andere bron: Rudnizky), werd op 27 augustus 1890 geboren in Philadephia en was de zoon van een kleermaker. In 1897 verhuisde de familie naar New York, waar Man Ray in 1904 naar de High School ging. Aanvankelijk kon Man Ray met een beurs voor architekt gaan studeren, maar liet dit voorbij gaan. 's Avonds ging Man Ray naar de Art School of the Francisco Ferrer Social Center. In januari 1908 bezocht Man Ray de galerie 291 van Alfred Stieglitz en was hij onder de indruk van de tekeningen en aquarellen van Rodin. In 1911 vestigde Man Ray zich in New York. In 1912 had Man Ray zijn eerst tentoonstelling bij de Art School. In 1913 zag Man Ray de Armory Show, waar hij kennis maakte met de Europese moderne kunst.

Portrait of Adon Lacroix, afm.: 44,5 x 29,5 cm, 1915, Luciano Anselmino Collection, Milaan

Samen met de schilder Samuel Halpert en de dichter Alfred Kreymborg huurde Man Ray een soort zomerhuis in Ridgefield, New Jersey, als atelier in 1913. Spoedig werd het huis een centrum voor een groep avant-gardistische kunstenaars, die zich verenigd hadden om het tijdschrift Others. In 1914 trouwde Man Ray met Adon, roepnaam Donna, Lacroix, die gescheiden was van de beeldhouwer Adolf Wolff.

Daar Walter Arensberg een van de financiers was nam hij Marcel Duchamp en Jean Crotti mee naar een bijeenkomst van de Others-groep in de herfst van 1915. Marcel Duchamp was pas kort in New York. In oktober zag Man Ray in de Modern Gallery van Marius de Zayas werken van Francis Picabia, Pablo Picasso en Georges Braque. Man Ray zelf had in november 1915 een expositie in de Daniel Gallery in New York. Dankzij de aankoop van zes schilderijen na de expositie voor een prijs van $ 2000 door Arthur J. Eddy, een verzamelaar en schrijver van een boek Cubists and Post-Impressionism, was Man Ray instaat om te verhuizen naar Lexington Avenue in New York.

Vanaf 1916 maakte Man Ray hoofdzakelijk collages, assemblages en airbrush. Ook ging Man Ray fotograferen. Man Ray had in januari 1916 zijn tweede expositie bij de Daniel Gallery en nam hij van 13 t/m 25 maart 1916 deel aan de Forum Exhibition of Modern American Painters in de Anderson Galleries. Man Ray was één van de 18 schilders die van de 55 werd uitgekozen. Van 17 november t/mt 1 december 1919 had Man Ray zijn derde expositie bij de Daniel Gallery. In 1919 gingen Man Ray en Donna uit elkaar.

Société Anonyme

In 1920 maakte Man Ray kennis met Katherine Dreier, die in Europa musea, galeries en kunstenaars had bezocht. Zij wilde in New York een museum voor moderne kunst oprichten, waarbij haar kunstcollectie de kern zou vormen. Zijn vriend Duchamp zou daarbij gaan helpen. Duchamp bracht Man Ray mee toen hij voor de eerste bespreking naar Dreier ging. Man Ray bracht de naam Société Anonyme in, niet wetend dat dit de Franse naam was van naamloze vennootschap. Op de officiële papieren kwam achter de naam 'Inc.' (=incorporated), dat hetzelfde betekende. Duchamp werd voorzitter, Dreier penningmeester en Man Ray secretaris. Samen met Man Ray renoveerde Duchamp de gehuurde ruimte op East 47th Street 19. Symbool werd het door Duchamp in Buenos Aires ontworpen schaakstuk (paard). Op 30 april 1920 was de opening van de eerste tentoonstelling van de Société Anonyme. Man Ray werd door Dreier benoemd tot de officiële fotograaf van de Société Anonyme.

Marcel Duchamp door Man Ray, 1923, afm.: 59 x 49,5 cm, William N. Copley Collection, New York Kiki, 1923

In juli 1921 kwam Man Ray op uitnodiging van Duchamp naar Parijs en werd hij door Duchamp in contact bracht met de dadaïsten, die bijeenkwamen in Café Certa. Volgens het artikel Ferdinand Howald and His Artists van Mahonri Sharp Young in American Art Journal, herfst 1969), werd de reis mede mogelijk gemaakt door een financiële bijdrage van $ 500 door de verzamelaar Ferdinand Howald. Man Ray kon in augustus een kamer huren bij Yvonne Chastel in de Rue de la Condamine 22, Parijs. Later verhuisde hij naar het Hôtel des Ecoles in de Rue Delambre 15 in Montparnasse. Picabia liet hem zijn kunstcollectie fotograferen en de couturier Paul Poiret, die hij in augustus ontmoette, zijn ontworpen kleding. Dit was het begin van Man Ray's modefotografie. Man Ray was in het begin totaal afhankelijk van Duchamp daar hij geen Frans sprak en veel moeite had om de taal te leren. In 1923 schilder Man Ray het links bovenstaande schilderij van Marcel Duchamp met als titel Cela Vit. Man Ray en zijn geliefde Kiki de Montparnasse (= Alice Prin/Ernestine), een zeer bekend schildersmodel, woonden in Hôtel Istria in de Rue Campagne-Première, waar Duchamp in de winter van 1923-1924 ook voor de komende drie jaar ging wonen, daar hij in zijn studio in de Rue Froideveaux geen verwarming had. Man Ray fotografeerde vele kunstenaars, allereerst de surrealisten maar ook b.v. Gertrude Stein, waar hij bevriend mee werd.

Man Ray, Mougins 1937

In 1929 gingen Man Ray en Kiki uitelkaar en werd Lee Miller zijn muze. Lee Miller was met een aanbevelingsbrief van Edward Steichen naar Parijs gekomen om fotografe te worden. In 1931 had Man Ray met medewerking van Picabia een fototentoonstelling. Picabia schreef een voorwoord in de bijbehorende catalogus. In de zomer van 1933 bezocht Man Ray zijn vriend Marcel Duchamp, die samen met Mary Reynold de zomer in het Spaanse Cadaquès doorbracht. Hier ontmoette Man Ray ook Salvador Dali en zijn vrouw Gala. In de zomer van 1936 verbleef Man Ray met Adrienne, roepnaam Ady, Fidelin in Mougins. Hier waren o.a. ook Pablo Picasso en Dora Maar op vakantie. Op nevenstaande foto zien we hen in gezelschap van Paul en Marie Cuttoli.

Juliet Browner

Bij het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog ging Man Ray via Spanje en Portugal naar New York. Na een kort bezoek aan New York ging Man Ray via diverse steden naar Los Angeles. Hier ontmoette Man Ray de danseres Juliet Browner, die hij in 1946 zou trouwen. Het huwelijk zou gelijk gehouden worden met dat van Max Ernst en Dorothea Tanning. Max Ernst maakte als aandenken het schilderij Double Wedding at Beverley Hills. Wegens zijn vlucht uit Europa, waarbij vele werken in Parijs achterbleven, ging Man Ray aan de hand van foto's zijn Parijse schilderijen opnieuw schilderen. Van 14 december 1948 t/m 9 januari 1949 had Man Ray een expositie in de Copley Galleries te Beverley Hills.

In 1951 keerde Man Ray naar Parijs terug, waar hij in mei een atelier in de Rue Féron, Montparnasse, betrok. In 1971 waren twee retrospectieve exposities van Man Ray, n.l. in het Museum Boymans van Beuningen te Rotterdam en in Galeria Schwarts te Milaan. Er waren 225 werken uit de periode 1912-1971. Op 18 november 1976 overleed Man Ray in Parijs.

Ateliers van Man Ray.

8th Street, New York, 19208th Street, New York
Rue Campagne Première, Parijs, 1925In juli 1922 huurde Man Ray een atelier in de Rue Campagne Première 31, Parijs.
Rue Val-de-Grâce, Parijs, 1930Vanaf 1929 had Man Ray een atelier in de Rue Val-de-Grâce, Parijs, die hij voor het schilderen gebruikte.
Rue Val-de-Grâce, Parijs, 1930Rue Val-de-Grâce, Parijs, 1934Rue Val-de-Grâce, Parijs
Rue Denfert-Rochereau, Parijs, 1939In 1936 vestigde Man Ray zich in de Rue Denfert-Rochereau, Parijs.
CaliforniaCalifornia
Tik op nevenstaande knop voor werken van Man Ray.
Laatste wijziging: 180810