Maria Martins (1900-1973)

Maria, geboren in Campanha (Minas Gerais), Brazilië, had muziek gestudeerd en trouwde in 1926 met de diplomaat Carlos Martins in Parijs. Maria ging spoedig beeldhouwen. In 1940 werd haar man ambassadeur van Brazilië in Washington, D.C. en Maria gebruikte de bovenste verdieping van de ambassade als studio. Maria Martins exposeerde haar werk o.a. in 1941 bij de Corcoran Gallery of Art in Washington, D.C.. Om dichter bij de galleries te zitten huurde Maria een apartement op Park Avenue bij de 58th Street in Manhattan. Denkelijk ontmoette Maria Marcel Duchamp bij een van de openingen van haar exposities. Van 22 maart t/m 30 april 1943 exposeerde Maria samen met Piet Mondriaan onder de naam Maria: New Sculptures and Mondrian: New Paintings in de Valentine Gallery te New York. Door het succes kon Maria van Mondriaan Broadway boogie-woogie voor $ 800 kopen. Maria wilde het schilderij direct aan het Museum of Modern Art te New York schenken, maar Alfred Barr Jr accepteerde het niet. Pas door de invloed van Nelson Rockefeller kreeg Maria de schenking gedaan. In juni 1946 bracht Maria een kort bezoek aan Parijs en ontmoette daar Marcel Duchamp, die daar in mei was aangekomen, en Duchamps vriend Henri-Pierre Roché. Maria exposeerde verder tijdens de tentoonstelling Le Surréalisme, die georganiseerd werd door Breton in Galerie Maeght te Paris in 1947, en in de Julien Lévy Gallery te New York in 1947.

Op 12 mei 1947 dineerden Maria en Marcel samen met de Kieslers en Le Corbusier. De volgende dag zijn Maria en Marcel samen met Kiesler, Matta en Donati in Maria's appartement op Park Avenue 471. Op 29 juli 1947 nodigde Maria Marcel voor een diner uit. Ook Stefi Kiesler, wiens man in Europa verbleef, was bij het diner aanwezig. Op 30 september en 9 december 1947 bezochten Maria en Marcel samen Stefi en Frederick Kiesler. Marcel schaakte regelmatig met Frederick. Maria Martins had in 1948 een expositie bij Galerie René Drouin, Place Vendôme 17, Parijs.

Op 22 mei 1948 aten Duchamp en Martins bij de Kieslers in New York. De volgende dag bezochten Duchamp, Martins en Kiesler Yves Tanguy in Connecticut. Daar waren ook Enrico Donati, Arshile Gorky en Kay Sage. Op 8 juli 1948 bezocht Duchamp, samen met Yves Tanguy, Kay Sage en Frederick Kiesler Maria Martins in Washington en dineerde met zijn allen in het Terrace Restaurant. Ondertussen was Carlos Martins in de lente van 1948 naar Parijs vertrokken om daar nog enkele jaren, n.l. tot 1950, ambassadeur te zijn. Pas in de zomer 1948 vertrok ook Maria Martins naar Parijs. Marcel en Maria hadden daarna nog maar een enkele ontmoeting, maar bleven elkaar wel schrijven. Marcel wilde dat Maria voor hem koos, maar in 1951, toen Maria naar New York kwam voor een ontmoeting met Marcel, werd het Marcel duidelijk dat Maria niet voor Marcel zou kiezen. Tot zijn dood in 1968 bleef Duchamp schrijven, al was de inhoud duidelijk anders. De brieven, meer dan 30 stuks in het bezit van Maria's dochter Nora, gaven de artistieke bezigheden en uitwisselingen tussen oude vrienden weer. Nora Martins Lobo verklaarde later dat haar moeder een realist was en Duchamp zeker niet naar haar hand kon zetten en haar vader wel.

Teruggekeerd in Brazilië zorgde Maria via diners ervoor dat Carlos lid werd van diverse besturen. Maria hield zich bezig met beeldhouwen. Zij was in 1951 een van de belangrijkste organisatoren van de I Bienal de Arte de São Paulo, een tweejaarlijkse expositie, waardoor Brazilië bekend werd in de internationale moderne kunst. In 1951 was Martins de enige kunstenares, in 1953 won zij de tweede prijs en in 1953 kreeg zij de 'Best Brazilian Sculptor'-award.

Op 10 maart 1966 werd bij Elba Sette Camara, de vrouw van een Braziliaanse diplomaat bij de United Nations een bijeenkomst gehouden ter ere van Maria Martins. Voor deze bijeenkomst waren oude vrienden van Maria uitgenodigd. Onder de gasten waren Marcel Duchamp en Alfred Barr Jr.

In het artikel Marcel & Maria in het april 2001 nummer van Art in America, wordt door Francis M. Naumann zeer uitvoerig ingegaan op de relatie tussen Marcel en Maria.