Charley Toorop (1891-1955).
Charley Toorop kwam op 24 maart 1891 in Katwijk op de wereld als Annie Caroline Pontifex Toorop, dochter van de schilder Jan Toorop (1858-1928) en zijn vrouw Jane Hall die getrouwd waren in 1886. Door haar vaders reizen naar Brussel, waar hij gestudeerd had aan de academie, en Parijs kreeg Jan Toorop vele internationale contacten. Charley bleek muzikale talenten te hebben en vooral door haar moeder volgde Charley viool- en muzieklessen. Tijdens een tijdelijke scheiding van haar ouders leefde zij bij haar moeder vanaf 1902 in Leamington (Engeland) en vanaf 1903 in Parijs. Moeder en dochter verhuisden naar Parijs voor een betere muzikale opleiding. Het verblijf op hotelkamers en de zware opleiding was duidelijk te veel voor Charley. In 1905 waren de problemen tussen haar ouders min of meer opgelost en ging de familie tot 1909 in Amsterdam wonen, waar Charley ook weer muzieklessen volgde, en daarna in Nijmegen.
's Zomers (vanaf 1903) werkte haar vader in Domburg, waar hij het middelpunt werd van een kunstenaarsgroep. In 1908 ontmoette Charley in Domburg de schilder Piet Mondriaan en in 1909 Henk Fernhout. In augustus 1911 exposeerde Charley Toorop samen met Piet Mondriaan en Jacoba van Heemskerck in het tentoonstellingsgebouw in Domburg (Zeeland).
Op 1 mei 1912 trouwde Charley tegen de zin van haar ouders met Henk Fernhout en gingen zij samen wonen in Bergen, Noord-Holland. Haar ouders waren tegen dit huwelijk en de band met haar vader werd verbroken. Haar kinderen Edgar (geboren op 17 augustus 1912), John (1913) en Annie (1916) waren naast stillevens vaak het onderwerp van haar schilderijen. Zij exposeerde op de jaarlijkse Domburgse Zomerexposities en bij de Moderne Kunstkring. Via deze laatste tentoonstelling kwam zij in aanraking met het kubisme. In 1911 deed zij mee aan de expositie, waarop ook werken van Picasso, Braque en Le Fauconnier te zien waren.
Vooral het nevenstaande schilderij Zittend meisje uit 1913 laat de kubistische invloed zien. Denkelijk was dit het enige, al zijn niet alle werken van Charley bewaard gebleven. Vanaf 1914 kregen de werken van Charley Toorop een expressionistisch karakter onder invloed van de Duitse schilders Marc en Kandinsky, die zij in 1912 op de Sonderbund tentoonstelling in Keulen had gezien. Via Marie Tak van Poortvliet maakte zij opnieuw kennis met het werk van Kandinsky. In 1917 scheidde Charley Toorop en ging zij met haar kinderen naar het kunstenaarshuis 'Meerhuizen' in Amsterdam. Hier woonden o.a. ook Conrad Kickert, de familie van Domselaer en de schilder Peter Alma met zijn Noorse vrouw. Na de breuk met haar man kreeg Charley weer contact met haar ouders. Via haar vader maakte ze kennis met vele jonge kunstenaars en schrijvers. Bovendien zorgde haar vader dat zij in Schoorl kon gaan wonen en werken. In deze plaats dicht bij Bergen had zij de gelegenheid de Nederlandse expressionisten die zich in Bergen hadden gevestigd te ontmoeten.
Tussen 1919 en 1921 maakte Charley een aantal reizen naar Parijs, waar zij Piet Mondriaan bezocht. In de zomer van 1920 verbleef Charley met haar vader bij de familie Elout-Drabbe in Domburg. Ook liet zij in Bergen met financiële steun van haar vader het huis 'de Vlercken' bouwen, waar zij in 1922 in ging wonen. Via een periode waarin Vincent van Gogh een grote inspiratiebron was (1922-1925) kwam zij tot een eigen realisme, dat tot uiting kwam in 17 zelfportretten, 138 portretten van anderen, stillevens en landschappen.
In de zomer van 1923 ontmoette Charley Toorop de beeldhouwer Ossip Zadkine in St. Paul de Vence. Zadkine bezocht Charley daarna geregeld in Amsterdam, waar zij vanaf 1 oktober 1926 op de Leidsegracht 48 woonde. Hier werd vanaf 1926 de expositie Eigentijdse architectuur, schilderkunst en beeldhouwkunst, meestal afgekort tot de ASB-tentoonstelling, voorbereid die van 4 februari t/m 1 maart 1928 werd gehouden in het Stedelijk Museum te Amsterdam. Mondriaan had op deze tentoonstelling 10 werken uit de periode 1912-1927 hangen, die alle uit Nederlandse verzamelingen afkomstig waren.
De Vlercken in Bergen verhuurde Charley tot 1931. Haar vriend Gerrit Rietveld moderniseerde het huis grondig. In 1928 woonde Charley aan de Leidsegracht in Amsterdam en woonde daar en in Parijs samen met Arthur Lehning, een vriend van Mondriaan. Na de verbouwing was De Vlercken een gastvrije ruimte voor vrienden. Charleys vader overleed op 7 maart 1928.
In 1943 moest Charley op Duits bevel haar huis in Bergen verlaten en verbleef zij op diverse adressen in Noord Holland. In die periode maakte zij enkele stillevens. In 1946 en 1947 kreeg Charley een hersenattaque waardoor ze enige tijd niet kon schilderen. Daarna schilderde zij naast stillevens veel bloemstukken om in haar onderhoud te voorzien. Op 5 november 1955 overleed Charley Toorop in Bergen (NH). Haar zoon Edgar, Eddy genoemd en die ook schilder was, betrok het atelier van Charley in Bergen.
Stijlontwikkeling.
Voor haar verblijf in Parijs experimenteerde Charley met het kubisme, het pointillisme, het expressionisme en het symbolisme. Na haar verblijf kreeg zij meer een eigen kenmerkende stijl. Zie voor haar stijlontwikkeling: M. Bosma, De kunst van Charley Toorop, in de catalogus van de tentoonstelling Charley Toorop 1891-1955, die gehouden is in het Centraal Museum te Utrecht en bij het Würtembergischer Kunstverein Stuttgart in 1982.
Biografieën:
Drs. N.J. Brederoo, Charley Toorop, Leven en Werken, Amsterdam, 1982.
A.M. Hammacher, Charley Toorop, een beschouwing van haar leven en werk, Rotterdam, 1952.
