Marie Vassilieff (1884-1957).

De naam wordt ook geschreven als Wassilieff, Wassiliew en Wassiljewa.
Mariya Ivanova (ook geschreven Iwanowna) Vasileva werd op 12 februari 1884 geboren in de Russische plaats Smolensk. Zij stopte met de studie medicijnen om in 1903 te beginnen op de kunstacademie van St. Petersburg. In 1905 maakte zij met drie andere jonge Russinnen, o.a. Sonia Terk, een reis naar Parijs, waar zij verbleven in een pension in Boulevard Port-Royal 64. Alle vier de dames volgden lessen aan de Académie de la Palette. In 1906 kreeg zij een beurs voor een studiereis naar Parijs. In 1907 vestigde zij zich in Parijs en veranderde zij haar naam in Marie Vassilieff. Zij werd een leerlinge van Henri Matisse. Matisse had de academie Académie de Peinture opgericht aan de Boulevard des Invalides 33, waar in 1908 vele Scandinaviërs leerden schilderen. Vassilieff betrok een atelier in hetzelfde gebouw. Via Max Jacob leerde Marie Pablo Picasso in het ateliercomplex Bateau-Lavoir kennen.

In 1910 schilderde Vasselieff het nevenstaande kubistische werk Zittende vrouw.

In 1910 richtte zij samen met andere Russische artiesten, waarvan een groot aantal in Parijs verbleven, de l'Académie Russe de Peinture et de Sculpture op in de Avenue du Maine 54. Zij werd de eerste directeur. Na interne problemen verliet zij de academie en stichtte zij de Académie Vasselieff aan de Impasse du Maine 21. Op 5 mei 1913 hield Fernand Léger tijdens de opening een lezing over moderne kunst met als titel Les origines de la peinture contemporaine et sa valeur représentative. Ook op 9 mei 1914 gaf Léger een lezing onder de titel Les Réalisations picturales actuelles, die op 15 augustus 1914 gepubliceerd werd in het tijdschrift Les Soirées de Paris.

In de periode 1909-1914 reisde Marie naar Scandinavië, Polen, Rusland en Roemenië. Bij het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog werd Marie hulpverleenster op een ambulance. Voor de kunstenaars opende zij in februari 1915 een kantine in haar academie, waar ongeveer 45 personen gelijk konden eten. Voor 65 centimes kregen de bezoekers een eenvoudige maaltijd. Aan de muren werden door Vassilieff werken van Picasso, Modigliani, Léger, Chagall en van zichzelf gehangen. Eind 1915 ging zij in verband met haar familie enkele maanden naar Rusland en werd de kantine tijdelijk gesloten.

Op 14 januari 1917 werd in kantine van Vassilieff een diner gehouden voor Georges Braque die hersteld was van een zware verwonding aan het oorlogsfront. Les admirateurs du peintre Braque, het organisatiecomité, bestaand uit Apollinaire, Juan Gris, Jacob, Pierre Reverdy, Paul Dermée, Walter Halvorsen, Jean Metzinger, Henri Matisse, Picasso, en Vassilieff, nodigden 35 personen uit, die elk 6 francs moest betalen. Op het schilderij van Vassilief zien we aan tafel met de klok mee: Vassilief, Matisse, Blaise Cendrars, Picasso, Marcelle Braque, Halvorsen, Léger, Jacob, Béatrice Hastings, Alfredo Pina met revolver, Braque, Gris en denkelijk Dufy. Bij de deur staat Modigliani. De tekening gaf een indruk van het feest, dat werd onderbroken door een niet uitgenodigde dronken Modigliani, die met een revolver verhaal kwam halen bij zijn ex-geliefde Béatrice Hastings die nu omging met Pina.

Een van de geliefden van Vassilieff was Trotsky. In 1917 werd Maries zoon geboren en verhuisde zij naar Fontainebleau. Door Trotsky kwam zij in moeilijkheden en werd zij onder toezicht gesteld. Haar zoon werd bij haar weggehaald. Fernand en Jeanne Léger voedden hem daarna hoofdzakelijk op. Tussen 1920 en 1925 werkte Vassilieff mee aan het Ballets Suédois van Rolf de Maré. Ook maakte zij posters, b.v. voor Bal Bullier in 1924.

Zij werd ook bekend door z.g. portretpoppen, die tussen 1920 en 1933 werden tentoongesteld in Parijs en Londen. In 1934 verhuisde zij naar de Avenue Froidevaux in Parijs en opende daar het Museum Vassilieff. Van 1938 tot 1946 leefde zij in Cagnes-sur-Mer. Zij keerde terug naar Parijs, waar zij in 1953 introk in het bejaardenhuis La maison des Artistes te Nogent-sur-Marne. Op 14 mei 1957 overleed Marie Vassilieff.

In 1995 verscheen in Berlijn het boek Marie Vassilieff (1884-1957), Eine Russische Künstlerin in Paris, waarin meer staat over Maries kubistische schilderijen. In de oude Académie Vassilieff op de Avenue du Maine 21 is nu het Musée du Montparnasse gevestigd, dat op 28 mei 1998 werd geopend.