Amédée Ozenfant (1886-1966).

Amédée J. Ozenfant werd geboren op 15 april 1886 te Saint-Quentin (Aisne) als zoon van de aannemer Julien Ozenfant en Marie-Thérèse Saugnier. Op veertienjarige leeftijd begon hij met schilderen en bezocht hij vanaf 1904 de plaatselijke tekenopleiding: Ecole Municipale de Dessin Quetin-La Tour. In 1905 vertrok hij naar Parijs waar hij op een architectenbureau ging werken. In zijn vrije tijd bezocht hij de Académie de la Palette, waar hij o.a. Roger de la Fresnaye, André Dunoyer de Segonzac, Sonia Terk en haar Russische vriendin Zénaïde (roepnaam Zina) Klingberg ontmoette. Ook ontmoette Ozenfant Robert Delaunay.

In 1908 had Ozenfant zijn eerste solo-expositie in de Salon de la Société Nationale des Beaux-Arts te Parijs. In de jaren 1909-1913 maakte Ozenfant reizen naar Rusland, Italië, Begië en Nederland. In 1910 en 1911 nam hij deel aan de Salon d'Automne en in 1911 aan de Salon des Indépendants met landschappen en portretten.

Op 25 juli 1908 trouwde Ozenfant te Sint Petersburg met Zina Klingberg en zij brachten tussen 1910-1913 bijna drie jaar door in Zina's geboorteplaats Perm (Rusland). Eind 1913 maakte Ozenfant een reis door Italië en bezocht hij o.a. Florence, Rome en Venetië. Door zijn Russische vrouw kreeg Ozenfant vriendschap met de Russische schrijver Ilya Ehrenbourg (1891-1967) en de beeldhouwer Ossip Zadkine. Bij het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog op 1 augustus 1914 was Zina in Rusland en Ozenfant in Marseille, waar hij de aanplakbiljetten voor de mobilisatieoproep zag. Hij was op weg naar Batoum aan de Zwarte Zee om Zina weer te ontmoeten, maar keerde terug naar Saint-Quentin. Door zijn slechte gezondheid werd Ozenfant afgekeurd voor de militaire dienst. Spoedig verliet Ozenfant en zijn ouders Saint-Quentin wegens het oprukkende Duitse leger en zij vestigden zich via enige tijd in Magnac-sur-Touvre (Charente) uiteindelijk in Parijs. Eind 1914 keerde Zina uit Rusland terug.

Op 15 april 1915 richtte Ozenfant het tijdschrift L'Elan op en waaraan hij tot eind 1916 medewerkte aan de tien verschenen nummers. Het tijdschrift moest een contact zijn tussen de kubisten aan het front en in Parijs. Pablo Picasso, Henri Matisse, André Lhote, André Derain, Roger de la Fresnaye, Laboureur, Dunoyer de Segonzac, Guillaume Apollinaire en Reverdy werkten aan het tijdschrift met bijdragen mee. In het laatste (nevenstaande) nummer van dit tijdschrift (16 dec. 1916) gaf hij in het artikel Note sur le cubisme voor het eerst de theoretische achtergrond van het purisme aan.

In december 1915 organiseerde Ozenfant een expositie in de modewinkel Jove van Germaine Bongard (1885-1971), de zus van de couturier Paul Poiret in de Rue Penthièvre 5 te Parijs. Op deze eerste expositie waren werken te zien van Derain, Kisling, Léger, Matisse, Modigliani, Ozenfant, Picasso en Severini. Van 15 maart t/m 15 april 1916 werd de tweede expositie onder de naam Noir et Blanc gehouden met werken van Derain, Henri le Fauconnier, Roger de la Fresnaye, Max Jacob, Kisling, Marie Laurencin, Fernand Léger, Jacques Lipchitz, Marevna, Matisse, Ozenfant, Picasso en Severini. De derde en laatste expositie was van 29 mei t/m 15 juni 1916. Tijdens de oorlog ontmoette Ozenfant regelmatig Apollinaire, Picasso, Jacques Lipchitz, Juan Gris, Max Jacob, Paul en Gala Eluard.

Op 23 januari 1918 ontmoette Ozenfant via Auguste Perret de Zwitserse architect en schilder Charles-Eduard Jeanneret, die meer bekend werd onder zijn architecte naam Le Corbusier. Eind maart ging Ozenfant met Germaine Bongard, de geliefde van Ozenfant op dat moment, en het personeel van de modewinkel naar Bordeaux om de beschietingen van de Duitsers op Parijs te ontlopen. Op 23 maart werd Parijs voor het eerst om kwart oven zeven 's morgens beschoten door het Duitse Wilhelmgeschutze, dat op 121 km afstand NO van Parijs in het bos van Saint-Gobain stond. In totaal kreeg Parijs op 23 maart 21 voltreffers. De beschietingen zouden tot 9 augustus 1918 duren.

Op 18 juli 1918 scheidde Ozenfant van zijn vrouw Zina en werden luxe meubels, die het paar gekocht hadden in St. Petersburg en Parijs, verkocht via het veilingsgebouw Hôtel Drouot. De samenwerking met Charles-Eduard Jeanneret was zodanig, dat zij samen eind december 1918 de Exposition Ozenfant & Jeanneret hadden bij Galerie Thomas, de galerie van Germaine Bongard in haar modewinkel Jove. Over de datum van de expositie is verwarring. Op de catalogus stond van 15 december 1918 t/m 28 januari 1919 en op de uitnodiging voor de opening 22 december 1918 t/m 11 januari 1919. Bij de uitnodiging voor deze expositie verscheen het boek Après le Cubisme, waarin de uitgangspunten van het purisme stonden. Uitgaande van voorwerpen schilderden Ozenfant en Jeanneret vereenvoudigde vormen, waarbij veranderlijke en toevallige aspecten achterwege bleven. Dit als tegenwicht tegen de meer decoratieve ontwikkelingen in het kubisme.

Van 1919 tot 1925 werkten Ozenfant en Le Corbusier samen aan het tijdschrift L'Esprit Nouveau. In dit tijdschrift konden alle nieuwe kunststrommingen aandacht voor hun kunstenaars vragen. Een aantal artikelen met biografieën en opmerkingen over schilderen waren voorzien van de naam Vauvrecy, een pseudoniem van Ozenfant. Ozenfant nam ook deel aan de tweede expositie van het purisme Jeanneret et Ozenfant in 1921 in de Galerie Druet te Parijs.

Tijdens de veilingen van de inbeslaggenomen bezittingen van Uhde en Kahnweiler in de periode 192-1923 kocht Ozenfant, al of niet voor zichzelf of voor Raoul la Roche, zeven schilderijen van Picasso, waaronder het nevenstaande schilderij Bouteille de Bass, clarinette, guitare, violon, journal, as de trèfle [Le violon] uit 1914 voor 1550 FF, een papier collé voor 500 FF, de gouache Tête de femme uit 1908 voor 360 FF, twee stillevens voor 1150 FF en 1250 FF, het nevenstaande schilderij Souvenir du Havre uit 1912 voor 900 FF. Van Braque kocht Ozenfant vijf werken, waaronder Le Portugais uit 1911 voor 840 FF, La Table du Musicien uit 1913 voor 1450 FF, een ovaal stilleven voor 470 FF en een stilleven voor 530 FF. Van Léger kocht Ozenfant een stilleven uit 1914 voor 90 FF.

In 1924 opende Ozenfant samen met Marthe-Thérèse Marteau een modewinkel. Op 24 juni 1926 trouwde Ozenfant met haar in Parijs. De menselijke vormen kwamen hierna terug in het werk van Ozenfant, al was dat nog niet goed te zien in zijn solo-expositie in april 1928 in Galerie Hodebert-Barbazanges.

Vanaf 1925 tot denkelijk eind 1928 gaf Ozenfant les aan de Académie Moderne, eerst als vervanger van Fernand Léger, die een longontsteking had opgelopen, en daarna samen met Léger. Hij schreef met Le Corbusier La Peinture moderne, dat in 1925 verscheen, en in 1928 alleen L'Art. Van het laatste boek verscheen in 1931 een Engelse versie onder de titel The Foundations of Moderne Art. In 1925 nam Ozenfant deel aan Pavillon de l'Esprit Nouveau op de Exposition des Arts Décoratifs et Industriels in Parijs.

Tussen 1925 en 1928 schilderde Ozenfant diverse wandschilderingen, waarvan 'De vier rassen' vele nieuwe zaken liet zien. In 1928 nam Ozenfant in Moskou deel aan L'exposition de Peinture Français Contemporaine. In 1930 deed Ozenfant mee aan de tentoonstelling van Cercle et Carré. Ozenfant stichtte in 1932 de Académie Ozenfant in zijn woning in de Avenue Reille. Van april 1936 tot oktober 1938 leidde hij de Ozenfant Academy te Londen en gaf hij ook les op het French Institute te Londen. In februari 1939 vertrok Ozenfant naar New York, waar hij van 1939 tot 1955 les gaf aan de Ozenfant School of Fine Arts, East 20 Street 208. Roy Lichtenstein (1923-1997) was een leerling van Ozenfant, die wereldberoemd werd. Maar ook in andere plaatsen van de Verenigde Staten gaf hij lessen.

In 1944 kreeg Ozenfant, terwijl hij werkte voor de Office of War Information bij de La Voix de l'Amérique, de Amerikaanse nationaliteit. Nadat hij de zomer van 1953 in Frankrijk had doorgebracht, keerde Ozenfant in 1955 terug naar Frankrijk, mede daar hij onder de communistenjacht van senator Joe McCarthy ontslagen werd bij La Voix de l'Amérique. Terug in Frankrijk, waar hij zich vestigde in Cannes, herkreeg hij de Franse nationaliteit. Op 3 mei 1966 overleed Ozenfant in Hôpital des Broussailles te Cannes.

Tik op nevenstaande knop voor werken van Ozenfant.